شده بعد از 170 ) ، السند هند الصغير ، تأليف محمد بن موسى خوارزمى ( متوفى بعد از 232 ) ، السند الهند ، نوشتهء حبش بن عبد الله مروزى بغدادى ( نيمهء دوم قرن سوم ) و امثال آنها . از جملهء آثار ديگر سانسكريت كه در اين دوره به زبان عربى ترجمه شد ، آريابهاتيا « 1 » ( عربى : ارجبهد ) تأليف آريابهاتا « 2 » از اهالى كوسوماپورا « 3 » ( متولد 476 م ) است كه كتابش را در 499 م نوشت . بعد از آن خنداخاديا كه « 4 » ، اثر برهماگوپتا « 5 » فرزند جشنو « 6 » از اهالى بهيله‌ماله « 7 » ( نزديك ملتان ) كه در 598 م به دنيا آمد و در 655 م اين اثر را به رشتهء تحرير در آورد . اثر او را رساله‌اى عملى بود كه مبانى محاسبات نجومى را به گونه‌اى آسان فراهم مىساخت . اما اين رساله بر اثر از دست رفته‌اى از آريابهاتا مبتنى بود كه به نوبهء خود با سوريا سيدهانتا مطابقت داشت . كتابهاى سانسكريتى كه به عربى ترجمه مىشد بيشتر به دورهء گوپتا « 8 » متعلق بود . تأثير نجوم هندى بر انديشهء اسلامى به مراتب از تأثير جغرافياى هندى عميقتر بود ، و با اينكه افكار يونانى و ايرانى اثرى عميقتر و بادوامتر داشت ، مفاهيم و روشهاى جغرافياى هندى كاملا شناخته شده بود . هنديها از نظر استعداد و دستاوردها در زمينهء جغرافيا با يونانيها مقايسه مىگرديدند ، ولى يونانيها در اين زمينه برتر شمرده مىشدند . « 9 » از جملهء مفاهيم جغرافيايى كه دانشمندان مسلمان با آنها آشنا شدند ، اينها بود : عقيدهء آريابهاتا مبنى بر اينكه گردش روزانهء افلاك امرى صرفا

--> ( 1 ) . Arybhatiya ( 2 ) . Arybha ? ta ? ( 3 ) . Kuasmmapura ( 4 ) . Khandakhadyake ( 5 ) . Brahmagupta ( 6 ) . Dj ishnu ( 7 ) . Bhillama ? la ( 8 ) . Gupta ( 9 ) . بيرونى ، القانون ، ص 536